Καταστράφηκαν πολλά μετά απ' αυτή τη μετατροπή. Πρώτον, στραπατσαρίστηκε η Αριστερά η ίδια, η ιδεολογία της, ο πολιτισμός της, το ήθος της· δεύτερον, κάθε ουτοπία (πολιτική-οικονομική-φιλοσοφική).
Η κατάρρευση του κομμουνισμού δεν ήταν ήττα της ουτοπίας, όπως πολλοί βιάστηκαν, χαιρέκακα, να διατυμπανίσουν, ούτε ακριβώς αποδείχτηκε ότι αυτή είναι η εγγενής σχέση του ανθρώπου με την κυριαρχία, την εξουσία.
Απλώς όσοι ανέλαβαν να πραγματοποιήσουν την κομμουνιστική ουτοπία δεν μέτρησαν καλά τις οικονομικές συνθήκες, τον παγκόσμιο καπιταλισμό, δεν υπολόγισαν τις ταξικές αντιθέσεις που είχαν δημιουργηθεί καθώς και τις μεγάλες κατακτήσεις του εργατικού κινήματος.
Δεν αντελήφθησαν ότι ο κοσμοπολίτικος καπιταλισμός είχε γοητεύσει πολλά έθνη και ανθρώπους της τέχνης και της διανόησης.
Ακόμη και τα πρωτοποριακά κινήματα (νταντά, σουρεαλισμός) στις αρχές του εικοστού αιώνα, παρότι επιτέθηκαν στα πάντα, κατέληξαν τελικά στην κομμουνιστική ουτοπία· και οι νέοι, με την εξέγερση τη δεκαετία του '60 σ' όλον σχεδόν τον κόσμο, αφού πήγαν αριστερά, τελικά υποχρεώθηκαν να «υπηρετήσουν» τον «κοσμοπολίτικο» άνεμο μιας κατασκευασμένης ουτοπίας της ελευθερίας και της έξαρσης της ατομικότητας.
Η ουτοπία δεν είναι ανέφικτη, ακόμη και σήμερα που όλοι λένε ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση. Πάντα θα είναι μέσα μας η ουτοπία, έστω ως ζώπυρη και κινητήρια δύναμη, ακόμη και σαν όραμα για έναν βέλτερο κόσμο, για μια δίκαιη (λέμε...) κοινωνία.

Σαν σήμερα 16 Δεκεμβρίου 1974, έφυγε αυτός που ήταν γνωστός ως «μπαρμπα Κώστας», ο ποιητής Κώστας Βάρναλης.